ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਟਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਟਰੈਫਿਕ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਈ-ਚਲਾਨ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ’ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ 2026 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 41,37,775 ਟਰੈਫਿਕ ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੇ ਸਾਲ 2025 ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ 20,46,881 ਚਲਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਉਸੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਧੀ। 2026 ਵਿੱਚ 6 ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਚਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 49.02 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾਨਾਂ ’ਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ

ਅੰਕੜਿਆਂ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ 2021 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 53,973 ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 5.30 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਸੂਲੇ ਗਏ। 2022 ਵਿੱਚ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 51,876 ਰਹੀ, ਜਦੋਂਕਿ 2023 ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਧ ਕੇ 72,790 ਹੋ ਗਈ।

2024 ਵਿੱਚ ਟਰੈਫਿਕ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵੱਡਾ ਉਛਾਲ ਆਇਆ। ਇਸ ਸਾਲ 3,98,000 ਦੇ ਕਰੀਬ ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 54.53 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਹੋਈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2025 ਵਿੱਚ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 20,46,881 ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਰੀਬ 123.04 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਹੋਈ।

2026 ਵਿੱਚ ਚਲਾਨ ਦੁੱਗਣੇ, ਪਰ ਵਸੂਲੀ ਘੱਟ

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲਾ ਅੰਕੜਾ 2026 ਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ 1 ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ 6 ਅਗਸਤ 2026 ਤੱਕ 41,37,775 ਚਲਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੇ 2025 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ।

ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਿਰਫ਼ 49.02 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਸਲ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵਸੂਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਤੀ ਚਲਾਨ ਔਸਤ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ

ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪ੍ਰਤੀ ਚਲਾਨ ਔਸਤ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।

• 2024: ਲਗਭਗ ₹1,370 ਪ੍ਰਤੀ ਚਲਾਨ
• 2025: ਲਗਭਗ ₹601 ਪ੍ਰਤੀ ਚਲਾਨ
• 2026: ਹੁਣ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ₹118 ਪ੍ਰਤੀ ਚਲਾਨ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 2024 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2026 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਚਲਾਨ ਔਸਤ ਵਸੂਲੀ ਵਿੱਚ 90 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਹੋਈ ਹੈ।

ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜੁਰਮਾਨਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਵਸੂਲੀ ਕਿਉਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਕਾਇਆ ਚਲਾਨ, ਅਦਾਲਤੀ ਮਾਮਲੇ, ਨੋਟਿਸਾਂ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਲੰਘਣਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਰਕਮ ਦਾ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਟਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਵਾਉਣ ’ਤੇ ਵਧਿਆ ਜ਼ੋਰ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ’ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਈ-ਚਲਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੇ ਵਧਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਪੁਲੀਸ ਲਈ ਨਿਯਮ ਤੋੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੁਣ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਲਾਨ ਕੱਟਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਲਾਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਟਰੈਫਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਵੀ ਹੈ।